Fiesse ås lingaedjes walons

fiesse di totes les soces k' ovrèt pol walon et po les ôtes lingaedjes coinreces del Walonreye (ki rote dispu 2015)

Fête aux langues de Wallonie

Mitchî Francård et les Molons (2015)
Assimblêye tchantant li Tchant des Walons (2015)
disployant pol riclame e 2015

Li fiesse ås lingaedjes walons (ki s' no oficir, e francès, c' est Fête aux langues de Wallonie, eto: FLW), c' est ene fiesse ki s' tént dispu 2015, metowe e-n alaedje pa ene trope di djins ki rotént, po cmincî, a môde di soce sins papîs. Mins après, dizo l' tchaptaedje del SNR «èl Méso dès Walons».

Elle a stî mådjinêye et metowe so pås so fotches pa Michel Francard.

Li grand raploû, a môde di fiesse, s' a ddja passé a Nameur (2014-2018), a Lidje (2019), a Couyet (2021), a Måtche-el-Fåmene (2022), a Måmdiy (2023) ey a Tcheslet (2024).

Pougneyes di djins ovrant ladvins

candjî

Gn a ladvins toplin des waloneus di sacwants coines do payis, ossu bén des soces oficires (CLRE, province di Nameur, Muzêye do Vicaedje des Walons) ki des SNR (Li Rantoele, l' ALWAC, li Muzêye do Pårlaedje e l' Årdene, li Club walon d' Måmdiy, li SLLW, li CHADWE eyet les Relîs namurwès.

Dins les doetoes del fiesse: Nadine Vanwelkenhuyzen, Jean-Luc Fauconnier, Michel Francard, Christine Decock, Aude Antoine, Julien Noël.

Houte des bouteus pol walon, n a-st eto des ovreus pol picård (Roulotte théâtrale d' Elouje, måjhon del tuzance di Tournai), eyet l' gåmès.

Li fiesse a eto l' aspoya di sacwants soces foclorikes, come les 40 Molons (2015-2019). Et del gazete «Vers l' Avenir» cwand l' fiesse esteut a Nameur.

A pårti di 2022, c' est l' Måjhon des Walons k' a manaedjî l' fiesse.

Li såme del fiesse, c' est d' rinde li walon veyåve pa totès sôres di djins. Et pår di rashonner des waloneus — et des picårdijhants — ki boutèt tchaeke divins leus coines.

Gn a des bates ki cminçnut shijh moes dvant. Inte di zeles, on concours di trovaedje di noûmots. Cisse voye la mostere ki l' walon doet dmorer on vicant lingaedje (ci n' est nén l' såme di totes les soces pol walon, sovint wårdiveuses so ç' pont la).

E 2015 et 2017, gn a yeu totès sôres d' ocupaedjes ezès viyaedjes et veyes di Walonreye, totåtoû del date del grande fiesse.

Avou l' programe «Nosse comene dit OYI» (enondé e 2017, prumîs sinaedjes e 2018), on saye di fé moussî l' walon emey les decideus politikes des rebanêyès comenes. Al fiesse di Nameur, a ddja des rprezintants del veye et del province di Nameur, et do govienmint walon.

Fiesse 2015

candjî

E moes d' octôbe, avou des ocupaedjes coinreces.

Bate di noûmots, bate "lére sins rlåtche" et djeu do walnissime.

Riwaitaedje do fime di racsegne da Zavî Istasse «Le bout de la langue»

Concert des Composs Binde.

Fiesse 2016

candjî

E moes d' octôbe, sins ocupaedje coinrece.

Houte di çoula, gn ava 3 bates (sicrijhaedje d' ene pîce di teyåte, noûmots, creyåcion d' ene mascote).

L' après-nonne finixha avou ene pîce da Roland Thibeau, on redjårbaedje do Ptit Prince, li pîce ki wangna l' bate di teyåte.

Fiesse 2017

candjî

E moes d' may, avou des ocupaedjes coinreces. Sacwants d' ces-ci avént stî relîs come meyeus, et subzidyîs. I s' adjixheut di:

Li grand raploû-fiesse a stî tnou a Nameur li 27 di may.

Po l' adrovi, on ava l' oneur di rçure come priyeyes d' oneur des politicresses do govienmint walon (li minisse Éliane Tillieux), del province di Nameur (Geneviève Lazaron) eyet li scabene del tuzance, Cécile Crevecoeur.

Adonpwis, gn ava ene ronde tåve avou des scrijheus e walon (Dominique Heymans, Jean-Luc Fauconnier, Joseph Dewez, Jacques Warnier, Joël Thiry eyet Lucien Mahin ey e picård (Rose-Marie François eyet Roland Thibaud.

Li cåzaedje esteut moenné pa Michel Francård. Gn av troes kesses: «pocwè scrire e walon?», «po kî scrire e walon?» eyet «kimint scrire e walon?»

Li djournêye finixha avou on concert des Crapådes.

Fiesse 2018

candjî

Li tinme del fiesse, c' esteut l' aprindaedje do walon ås efants.

Dins les ocupaedjes coinreces, a Rotchfoirt, divant 250 djins, 18 efants dinît on spectåke avou des sketchs et des tchansons (acpagntés pa Willy Marchal) et divant l' minisse François Bellot ki djåza ene miete e walon.

Li fiesse «po mete li cougnet» a Nameur, li dierin djoû, esta animêye pås Tchanteus d' dicåce.

 
Les Tchanteus d' dicåce

Gn ourit ene cwénzinne di pordjets prezintés a Nameur, pa totes sôres di bouteus, so des videyos, u e-n evike. A ritni:

  • l' avizance d' aprinde eto l' walon ås efants des «Walons k' ont vnou d' ôte pårt» (abagants), esplikêye pa deus troes waloneus (Jacques Warnier, Dominique Heymans, pordjet d' Vervî avou l' societé «Badjawe»).
  • les bouneurs et les målåjhminces k' on popa a di djåzer walon avou s' feye (Jean Cayron).
  • on kessionaedje sol novele pedagodjeye po li scolaedje des scoleus al Hôte sicole Janfosse a Lidje ? (Romain Berger).
  • li plaijhi di fé rescontrer des efants et des viyès djins dins des ospices.

So les standes, gn aveut des lives, des djeus eyet des amagnîs do payis.

Adonpwis, gn ava li rmetaedje des pris del bate di noûmots eyet li prezintaedje di l' avançmint do pordjet Nosse comene dit oyi

Fiesse 2019

candjî

Ocupaedjes coinreces

candjî

Li mierkidi 15 di may, gn ava ene grande fiesse a Sint-Houbert po li strimaedje del ramexhnêye di noveles da Lucyin Mahin, «Moudes a rvinde». Après on spitch del sicabene del culteure, Anne Henneaux, vina l' toû da Pire Otdjåke, prezidint do Muzêye do Pårlaedje e l' Årdene ki va rnovler li cårire do scrijheu. Vina li spitch da Lucien Mahin, avou on long plaitiaedje po l' impôrtance do wårder l' lingaedje walon bén vicant.

Adon-pwis ariva l' prezintaedje sol toele des pordjets fwaits avou les scolîs:

Grande fiesse

candjî
Marie-Claire Buchholz ki prezinte les "Cactaedjes" (pordjet wangnant)

Li fiesse do dierin djoû s' passa a Lidje, e Muzêye do Vicaedje des Walons.

Do matén, gn ava des conferinces so les mancîs lingaedjes (fôrlan, basse, picård, lingaedjes coinreces del Flande (flamind, limbordjwès…).

L' après-nonne fourit ocupêye på prezintaedje des pordjets subzidyîs. Li prumî, foirt rimarké, c' esta l' ci del sicole di Sint-Houbert prezintant on clip videyo avou l' tchanson «So nosse voye». Adon-pwis, ci fourit l' toû do Rweyå CLub walon di prezinter si copinreye «Les cactaedjes».

Pu ç' côp la, gn a yeu li rmetaedje des rzultats del Bate di noûmots.

Di flaxhe, les standes des soces pol walon, et des concerts di tchanteus e walon: William Warnier, Michel Azaïs avou Jacques-Yvan Duchesne, et Remi Decker avou Marc Malempré.

Hårdêye difoûtrinne

candjî

  Videyo di l' aprestaedje del tchanson "So nosse voye"

Fiesses 2020-2021

candjî

Standes des soces

candjî

Ciste anêye la, el fiesse s' a passé e Couyet. Li soce k' a tot organizé, c' est El Mojô dès Walons. L' accint a stî metou sol teyåte. Tos les stands estént walon-cåzants, årè cwate :

Avou les standes seulmint walon-cåzants, i gn aveut :

Spectåke

candjî

L' après-nonne, on djouwa li pîce «Vauban, todi lu».

Ronde tåve

candjî

Li ronde tåve planetêye sol teyåte walon ni s' a pout fé k' e moes d' setimbe 2022, todi å Bwès do Cazî.

Alére

candjî
  • «Oufti ! L' edicion 2020-2021 a bén stî» (Li Rantoele l° 100, ivier 2021-2022).
  • Lucyin Mahin: Ronde tåve sol teyåte e walon (Li Rantoele l° 104 (ivier 2022-2023) & l° 105 (bontins 2023)

Fiesse 2022

candjî

Po l' anêye 2022, el fiesse s' a passé li semdi 14 di may e Måtche-el-Fåmene. Elle esteut organizêye på Muzêye do Pårlaedje e l' Årdene.

Fiesse 2023

candjî
 
Adrovaedje (Jacques Remy-Paquet)

Matinêye

candjî

Li fiesse si fjha a Måmdiy, li semdi 13 di may. Elle esteut adjinçnêye på Rweyå Club Walon.

Po l' ashyinne academike, do matén, li prezintaedje da Jacques Remy-Paquet et do scuvin del tuzance di Måmdiy kimincît ambedeus e walon. Pu on spitch e francès pa Bénédicte Linard, li minisse del culteure del Federåcion Walonreye-Brussele. C' esteut l' prumî côp k' el minisse responsåve vineut al fiesse.

Shuva ene ronde tåve sol walon dins les medias.

Adonpwis, li sinaedje di cwate noveas acoirds pol label «Nosse comene dit oyi»

Al fén, rimetaedje do pris «Ricweraedje» del Federåcion Walonreye-Brussele I fourit rascodou mitan mitan pa Esther Baiwir eyet Georges Larcin po tchaeke si ovraedje sol picård. Les wangneus prezintît adon leu-z ouve.

Après-nonne

candjî

Di l' après-nonne, gn aveut les standes e walon d' on costé, eyet des tchansons e walon emey tchapele pa troes tchantreyes po Payis d' Måmdiy dins l' grande coû do moustî (rilomé «Malmoundariom»).

Alére

candjî

Hårdêyes difoûtrinnes

candjî

Fiesse 2024

candjî
 
Nadine Vanwelkenhuyzen adrovant l' fiesse 2024

Li fiesse esteut adjinçnêye a Tcheslet, aprume al «Måjhon del Potreye» a Boufiou.

Li ronde tåve, c' esteut so l' eplaidaedje di lives e walon.

Après on wilicom, les djins estént priyîs mon l' potriyeu «Dubois» k' a prezinté si ovraedje e walon.

Adonpwis, gn a yeu on lijhaedje di tecses di Émile Lempereur, «Tiesses pelêyes».

Après çoula, li lijhaedje do tecse da Joseph Dewez «Dji n' sai shofler», acpagnté pa l' cwatrinne di violons Nicolas Paternotte.

L' après-nonne si porshuva pås rindaedje di pris odiovizuwels a Guy Cabay ey a l' ovroe picård di l' aisse del tuzance di Tornè.

Li djournêye si cloya på rindaedje des pris del bate di noûmots 2020-2024.

Hårdêyes divintrinnes

candjî

Hårdêyes difoûtrinnes

candjî
 
Commons
I gn a so les cmons Wikipedia des imådjes ou fitchîs son a vey avou l' Fiesse ås lingaedjes walons .