Li diftongaedje, come comprins djenerålmint e walon, c' est l' egzistance d' ene diftongue dins l' mot walon, adon k' end a pont dins l' tayon-bodje (ou divins li sfwait mot d' francès).

Diftongaedje y.jpg
Diftongaedje avou "w", rimetou a des mots sins diftongaedje, e francès u e walon minme
Diftongaedje avou "w" et avou "y" (sicrît "i"), rimetou a des mots sins diftongaedje, e francès u e walon minme

C' est ene piceure linwistike foirt corante. Eto, sacwantès sorwalondes avou on diftongaedje ont stî ritnowes come rifondowes (mwaisse, djermwin).

Sôres di diftongaedjeCandjî

Li diftongaedje li pus corant, c' est li stitchaedje d' ene dimeye cossoune W u Y inte ene cossoune et l' voyale ki shût.

Gn a eto des cas la k' gn a l' askepiaedje di deus sillabes (payele, triyaner, mayeur).

CorwaitaedjeCandjî

Li diftongaedje si pout corwaitî eneviè l' tayon-bodje do mot.

Tayon-bodje Mot walon
perdere piede
fenestra finiesse
hibernum ivier
magister mwaisse

Ou adon, tot l' rimetant å sfwait mot e francès

Mot francès Mot walon
servir siervi
pain pwin
mercredi mierkidi
maire mayeur, mwaire

On l' pout ossu rmete a des sfwaits mots di picård, gåmès u tchampnwès

Walon Picård Gåmès Tchampnwès
biesse béte bîte bête
fiesse féte fîte fête
mwinre manre

Betchfessî scrijha diftonguésCandjî

Betchfessî scrijha Egzimpe Prononçaedje diftongué
(scrijhas Feller)
Prononçaedje nén diftongué
(scrijhas Feller)
Betchfessî ea bea /bja/ (bia = bya) /bɛː/ /be/ (bê, bé)
Betchfessî oi moirt /mwaːʀ/ /mwɛːʀ/ (mwârt, mwêrt) /moːʀ/ /muːʀ/ (môrt, moûrt)
Betchfessî oe toet /twɛ/ (twèt) /tøː/ /tɛ/ (teût, tèt)

DiyalectolodjeyeCandjî

Walon do Mitan <> walon do LevantCandjî

Bråmint pus corant e walon do Mitan k' e walon do Levant.

Walon do Mitan Walon do Levant Rifondou
fwin fim fwin
samwin.ne saminne samwinne
pwin pan pwin / pan

Årdene nonnrece et Nonne-Coûtchant walon <> RestantCandjî

Cogne diftonguêye
(Nonne Walonreye)
Cogne nén diftonguêye
(ôte pårt)
Rifondou
mwêsse, mwésse mêsse = maîsse mwaisse
pwêre pêre = paîre pwaire
djèrmwin djèrmin djermwin
tchèmwin tchimin, tchumin tchimin

Hårdêye divintrinneCandjî

Hårdêye difoûtrinneCandjî

Mots walons avou on diftongaedje dedja studyîs sol Wiccionaire