Charles-Nicolas Simonon

scrijheu e walon
(Redjiblé di Tchåle Simonon)

Charles-Nicolas Simonon (e walon, pus coûtmint, Tchåle Simonon u Tchåle-Colas Simonon) a skepyî e 1774, et mori e 1847.

Charles-Nicolas Simonon
Skepiaedje5 di may 1774, Lidje
Moirt20 di djanvî 1847, Lidje
NåcionålitéBedje (1830-1847),
Lidjwès (1774-1795),
Rweyåme di France (1795-1830)
Activitésscrijheu, mwaisse pondeu

Di s' mestî, i s' a todi dit rintî. Il a viké tote si veye a Vå Bnoete, ki c' esteut, adon, tos tchamps.

Vicåreye

candjî

C' est l' seu grand scrijheu e walon k' a cnoxhou les redjimes lidjwès, francès, holandès pu bedje.

I va enonder ene môde ezès belès letes e walon, li cene di s' rissovni romanticmint del patreye, et do vî tins. On voet bén çoula divins li long arimé "Li Côpareye", k' il î cåze d' ene viye clotche del catedråle Sint Lambiet. Li powinme a stî publiyî dins ene ramexhnêye: Poésies en patois de Liège (1845).

Il a eto scrît des pîces di teyåte: Li spér (1823), Li mårticot (nén tote fwaite), eyet Conte les duwels (1835).

Tchåle Simonon a ossu scrît des tchansons d' circonstances, come pol rivnowe da John Cockerill a Serè e 1834.

Come troveu d' ortografeye

candjî

Dins l' adrovaedje di s' live "Powezeyes e patwès d' Lidje", i dene tot on sistinme oridjinå po scrire li "patwès d' Lidje". Et mostrer sacwants mwaisses ponts del croejhete walone. C' est l' prumî k' a yeu l' idêye di scrire li son yod todi del minme manire (lu, avou on sene ortografike especiå).

Shuvance di ses ouves

candjî

Avou "Li Côpareye", i va enonder on clintcha passeyisse dins les Belès Letes e walon.

Dins si arimé "Li langue nåcionåle", il a prins pôzicion siconte li foirci uzaedje di l' olandès come lingaedje nåcionå des Bas Payis. Ci scrijhaedje la pout esse riwaitî come li prumî tecse walon di sociolinwince.

Eto, Tchåle-Colas Simonon a stî onk des scrijheus lidjwès, avou Henry Forir eyet Charles Duvivier, k' a fwait soude li mouvmint linwistike walon del fén do 19inme sieke.

Hårdêyes divintrinnes

candjî

Hårdêyes difoûtrinnes

candjî