Fåve etimolodjike

Ene fåve etimolodjike, c' est des esplikêyes di l' etimolodjeye des nos d' plaece pa des (biesses) raprotchmints avou des mots do cåzaedje do tins d' asteure.

Egzimpes di fåves etimolodjikes fwaite sol walonModifier

Nos d' veyes et d' viyaedjes walonsModifier

Hê, vî, ti tchêyes ?

et l' ôte a respndou, e flamind : nêy ! Et ça a divnou : ti tcheyes ? :: Nêy -> Tchêynêye.

  • po Cînè, li floriconte des six nés, do francès saetchî på tchveas.
  • po Ståvleu : Sint Rmåke rescontere on foirt waeraxhe leu : i lyi dit "e ståve, leu !" et l' leu l' schoûte : c' est dins ci såtve la k' åreut stî basti Ståvleu.
  • pol Ronsåt : el rond d' sås, a cåze di l' eployaedje do no å femrin : Dji va al Ronsåt, dji vén del Ronsåt. (Floriconte esplicant l' fåve etimolodjike).

Viyaedje gåmetModifier

Sipotaedje des djinsModifier

Po des cmons nosModifier

L' etimolodjeye di gayet a pårti di gåy shonne esse ene fåve etimolodjike. Li mot pôreut vni d’ ene cogne tayonrece *gadietu, k’ est l’ raptiti di *gat (gade, e ladin gata, e roumantche ghiza, e-n arpitan gas ou våtsë, e-n occitan ey e catalan gat e roumin gâț/ghiț), et k’ a vlou dire motoit "gadot", poy "vea nén amedé", poy "torea".[1]

Pol mot «sodoirmant», on ala minme ricweri ene fåve do vî vî tins del Grece antike, li cene des set doirmants d' Efeze. Fåt dire ki l' mot aveut ddja stî scrît crombmint «sot-doirmant». Loukîz cial.

Egzimpe di fåve etimolodjike fwaite so on ptit no walonModifier

Les troes viyaedjes u hamteas di Tchonveye, Tchonhé et Tchonster ont dvou esse askepyîs pa on prumî setleu lomé «Gysso» u «Geso», on ptit no tîxhon. Les papiyåds do 12inme sieke ni conoxhént pus pus ç' no la, et oyént les djins dire a pus sovint «Dj'han» po l' pitit no «Djihan»» (çou ki s' pprononce erîlêymint, pa assimilaedje Tch'han /ʧhã/, pu Tchan /ʧhã/. Ça fwait k' i riscrijhît «Jehonster», «Jehanheid», «Jéhonville». Adon, li fåve etimolodjike (a Tchonster) m♫djine on ptit Dhjhan ki towe on sierpint abominåbe, et le djins dner s' no a ç' plaece la.

 Loukîz a : Li racontroûle do Sierpint do Mani

Egzimpe di fåve etimolodjike fwaite sol francèsModifier

Egzimpe di fåve etimolodjike fwaite sol flamindModifier

  • Grinnveye vénreut do flamind grens paski c' est al frontire de lingaedjes. Veye-frontire. Gn a nou sfwait emantchaedje (li disterminant est on cmon no tîxhon, avou l' mot veye come disterminant).

Egzimpe etimolodjike fwaite e l' almandModifier

  • Mützenich : ci sereut Tchårlumagne k' aveut froed. On siervant lyi dna s' mantea, l' ôte si canote, et l' impreur responde : "die Mütze nicht !" (nén l' calote).

SourdantModifier

  1. Georges Sfasie, Li Rantoele l° 93, bontins 2019.