Sarde (lingaedje)

Wiktprintable without text.svg

Po des linwincieusès racsegnes sol mot "sarde", alez s' vey sol Wiccionaire

lingaedjes > indo-uropeyin > italike > sarde

påter e sarde

Li sarde ou sardignwès (sardu dins leu lingaedje), c' est est on lingaedje roman k' on dvize dins l' ile di Sardegne eyet dé les imigrés sardes.

On avire li nombe di dvizants a ene miete dipus d' on miyon.

Côde ISO: sc.

Egzimpe di tecseModifier

  • e sarde: Totu sos èsseres umanos naschint lìberos e eguales in dinnidade e in deretos. Issos tenent sa resone e sa cussèntzia e depent operare s'unu cun s'àteru cun ispìritu de fraternidade
  • ratournaedje walon: Tos les omes vinèt å monde libes et ewals po çou k' est d' leu dignité et d' leus droets. Leu råjhon et leu consyince elzi fwait on dvwer di s' kidure inte di zels come des frés.

(prumî årtike del Declaråcion univiersele des droets del djin)

AccintsModifier

 
Egzimpe di spårdaedje des accints do mot "påye"

Mins el Sardegne on cåze eto des ôtes lingaedjes do payis, diferins do sarde:

Discrijhaedje del langueModifier

Li sarde est surmint l' lingaedje roman k' a dmoré l' pus près do latén.

  • Emey ses pus mårcantès piceures, i gn a l' årtike basti sol latén ipse (dismetant k' å pus sovint c' est so ille, illu po les ôtes lingaedjes): su, sa å singulî, sos, sas å plurial. (li catalan des Baleyars eto a-st on sfwait årtike)
  • les ĭ et ŭ (i et ou courts) do latén on wårdé leu valixhance d' oridjene; eg: latén siccus divént sikku (et nén setch (wa), sec (fr), seco (es),...)
  • wårdaedje do son [k] et [g] pa dvant "e" eyet "i"; eg: kentu (100), a comparer avou cint (wa), cien (es), cento (it),...
  • li dobe l [-ll-], a divnou [-ðð-], on son fwait al betchete del linwe, tipike do sarde; si con la vénreut d' on vî lingaedje k' i gn aveut ddja la divant l' arivêye des romins.

Rifondaedje et linwe-ehåyaedjeModifier

 
Istwere do rfondaedje do sarde

Lontins i n' a nén yeu di scrijhaedje standård, djusse des coinreces; ci n' est k' dins les anêyes 1970 ki va aparexhe on prumî pordjet di rfondou sarde, lomé Grafia sarda autònoma. Pus tård, di 1998 a 2001, ene troke di bénvlants adierceyront li Limba Sarda Unificada ou Limba Sarda Comuna, diswalpêye avou l' aspoya des otorités del contrêye otonome di Sardegne. Sacwants ptits candjmints ont co stî actés e 2006.

Egzimpe do mot «påye»

Emey les rfondeus, fåt citer Diegu Corraine k' eplaide eto ene gazete e rfondou sardignwès, "Eja" (oyi) (li l° 16 est daté do moes d' may 2015).

Mins elzî manke co ene academeye po fé tcheryî l' agayon. Et pår ene ricnoxhance di leu rfondou på monde politike et culturel.[1]

Come ôte pårt, li rfondou sarde trouve bråmint des afronteus, k' ont sogne k' i n' divegne ene langue nåcionåle oficire, et candjî pår les dujhances linwistikes des cis ki djåzèt bén l' itålyin.[2]


Difoûtrinnès hårdêyesModifier

SourdantsModifier

I gn a so les cmons Wikipedia des imådjes ou fitchîs son a vey avou li sardignwès .
  1. Diegu Corraine, Li lingaedje sarde : condicions sociolinwistikes, cåde djuridike, rifondaedje ey linwe-ehåyaedje, 24inme raploû del Soce po les mancîs Lingaedjes et Tuzances d' Urope, Wesca, 27-04-2015.
  2. Diegu Corraine, responda a Wesca, Li Rantoele 75, waeyén-tins 2015