Po des linwincieusès racsegnes sol mot "schiråde", alez s' vey sol Wiccionaire

Li schiråde[1] (on dit eto: pitit feu, schirêye), c' est on feu k' on fwait å crås mårdi (la k' on-z a magnî a s' fé schirer), copurade e Condroz, Fåmene et Årdene djondant. Ça pout esse on seul feu pa viyaedje, mins nén si grand kel grand feu ki vént djusse après. On pout eto fé sacwants ptits feus, onk pa coulot, djusse avou des boteas di strins u des hopeas d' fetchires.

pitite båshele zouplant ådzeu d' on ptit feu

Li chiråde a bråmint des rshonnances (eto etimolodjikes) avou l' fiesse muzulmande di l' Achoura.

Criyaedje des efants al schiråde

candjî
A l' schiråde,
Mareye k' est malåde (u: Mareye Maråde)
Å grand feu,
Les shijhes e feu
Al schiråde,
Hinri k' est malåde
Å grand feu,
Hinri k' est djoyeus.
Al schirêye,
Madame Donêye
Å grand feu,
Monsieu Dônoe (Ôneu)
Al schirêye,
Pelêye madame
Å grand feu,
Pelé monsieu.
Al schiråde,
Po les malådes
Å grand feu,
Po ls amoreus.
Li ci k' vout vni,
K' il apoite ene djåbe !
ubén:
Li ci ki m' apoite ene djåbe,
Nos lyi frans s' båbe.[2]

Sipots et creyances a vey avou l' schiråde

candjî
 
uzaedje del ratournaure "pitit feu" (pol grand feu) e 2002

On creyeut kel schiråde espaitchive les trantchêyes des tchvås et les mås d' vinte des djins. Po ça, les djins zouplént ådzeu.

Les cinsîs fijhént passer les biesses ådzeu des cindes, po les waeranti des colikes.

Vicansté del schiråde

candjî

Li schiråde ni s' a pus fwait après l' guere 1940-1945. Mins li mot "ptit feu" s' a wårdé dins l' kinoxhance sordivintrinne des djins, mins asteure, i sieve po lomer l' grand feu.

Les uzances come li schiråde dins des ôtès culteures

candjî

Å Marok, al fiesse di l' achoura (dijhinme djoû do prumî moes d' l' anêye moslimrece), les efants aloumèt des ptits feu et zoupler å dzeu. I pinsèt eto k' on n' serè nén malåde si on fwait çoula.

Sourdant

candjî
  1. coinreçmint chirôde, chirâde, Loukîz a l' ALW 3 p.
  2. ALW 3 p.