Mi ptit viyaedje des ans å long (sovnances)

Wiktprintable without text.svg

Li Wiccionaire si rsieve di sacwants fråzes di ç' live cial po-z enimådjî des mots k' i gn a.

Mi ptit viyaedje des ans å long, c' est on live di sovnances sicrît pa Auguste Laloux, ey eplaidî e BSLLW e 1974.

C' est les sovnances d' on vî soçon da Gusse Laloux, ki s' lome "Manu dås Lodjes", et k' a skepyî e 1859. I raconte ses sovnances so des djins di s' viyaedje di Dorene. Manu dås Lodjes a morou li 20 du djun 1950. Mins Gusse Laloux n' a yeu tot fwait d' rarindjî ses racontaedjes kel 9 d' awousse 1971.

Li scrijhaedje conte 203 pådjes, çou k' endè fwait onk des pus longs del prôze racontrece e walon.

Li live a rçu li prumî pris d' prôze al bate SLLW e 1971.

Prezintaedje do conteu... et do schoûteuModifier

Et manu contéve…
Mi vî soçon. Nos deus al shijhe; i n' aveut djamåy tot dit des rascråwes do tins passé. Sovint les minmes mwints côps d' rote. Des djins bråmint dvant mi, ki dj' n' a cnoxhou ki pa m' vî camaeråde. A fwait k' i djheut, c' est come s' il årént stî vicants et pårlants.
Et manu contéve, contéve…
Al difén, dj' elzès cnoxheu si bén, tos ses ramtaedjes. Il åreut rovyî do xhiner l' Mete e tossant, u l' Djawe ki tcherdjive si voltî s' pupe al bribe, dji l' åreu fwait e s' plaece.
Dji n' fwai ki do rmete totes ses istweres, ene et l' ôte, å tins k' c' esteut; sayî d' rapexhî li kéne anêye, ké moes, afeye li ké djoû del samwinne.
Et Manu contéve. I fjheut coe el coujhene; nos n' esténs nos deus, ashids.

Kitaeyaedje do liveModifier

Des fes sus vounge
Me sèmblo k' an li mort
Mens de vieiounge
Que li vivènt d' encuei
(dijh côps so onze / I m' shonne ki les moirts ont / Moens di viyesse / ki les vicants d' asteure)
  • p. 13 : tite do prumî tchaptrê, "Victor", pu on racourti di çou ki s' î passe.
Victor, c' est on ptit croufieus ki s' pa esteut bråmint pus vî ki s' mame; si mame, Noniye, nel veyeut nén voltî. Elle s' a vitmint rmaryî cwand si prumî ome a morou. Pu tni cåbaret e leu måjhone; did la, fé l' guince avou les pratikes, pus peter å diåle, a Nameur, dins on caberdouxhe pu a Bussele, aclapêye a on parey a leye. Al fén, gn a on crime : Victor a sti stronné. Mins come on est e 1914, li police n' a nén l' tins di cweri l' fén mot. Et c' est l' guere di 1914-1918.
  • p. 71 : "Li Djawe d' amon l' Marixhå, Malou k' on loméve ossu bén l' Mete, et sacwants ôtes" C' est l' long tite do deujhinme tchaptrê. I cmince e 1917, tot cåzant do martchî noer.
Les spoûles tournèt co åtoû del måjhon da Victor, ki c' est l' Djawe k' a louwé. Mins la l' Noniye, li mame da Victor ki rvént å viyaedje. Et vni ridmorer e s' måjhone (li 13 di decimbe 1918) … avou l' Djawe et s' feme ki n' fwait pont d' bén, cåze del rilomêye da Noniye. Mins c' est Malou, on vî djonne ome, ki tchesse après leye. Disk' a tant k' i leye eto ses hozetes. Nos estans e 1928.
  • p. 133 : "Noniye då Wé" (c' est l' tite do troejhinme tchapite). C' est ddja leye k' a stî onk des mwaisse persounaedje del prumî et do deujhinme tchaptrê. Mins cial, elle e va a l' ospice a Cînè, et esse å rpintant di totes les furdinnes k' elle a fwait dins s' veye. Ene did zeles : aler fé stronner s' fi po n' nén k' i dene ses béns ås peres di Maredsou.
Mins vo nos la e 1939. Tins kel guere s' aprestêye, Noniye då Wé fwait s' dierinne båye (li 14 di may 1940).
  • p. 171 : Dins l' cwatrinme tchaptrê, Manu dås lodjes rivént so l' istwere do conteu. Et-z espliker li guere et l' après-guere, et les candjmints do vicaedje, adon, et l' viyesse då Manu dås Lodjes.
  • p. 212 Mins i fåt ene fén a tot, scrît i Laloux, tot rahoucant Victor Georges :
Et cwand dj' serè po-z eraler
Eviè l' payis k' on n' rivént nén
Si l' molén toûne pol novea pwin
Ki vouss ki l' resse èm poye co fé ?
Ey clôre li live avou cisse dierinne fråze ci :
Et, dismetant, li vesprêye, si lontinne e l' esté, tårdjene. Li solea n' a djamåy tot fwait do clairi, et co todi lujhter å lon, å rez des tienes, disk' a l' aireur, cåzu, do djoû a vni.

Hårdêye difoûtrinneModifier