Drovi l' mwaisse menu

Såme do disfaflotaedjeCandjî

Li disfaflotaedje respond a ene volté d' aveur ene ortografeye pus addé l' cene des lingaedjes vijhéns, francès, l' espagnol u l' catalan, metans, la k' gn a ki 10 a 15 åcint des mots k' ont-st ene faflote so ene des letes.

On n' a nén l' epinse d' avni å faflotaedje cåzu a zero des lingaedjes come l' inglès u l' neyerlandès. Mins on n' vôreut nén ariver come li trouk sicrît en alfabet latén, avou 60 faflotes po 100 mots.

E walon, avou l' sistinme Feller, gn a disk' a di 65 a 85 faflotes po 100 mots.[1].

Gn a, come di djusse, ene såme economike å disfaflotaedje. Les faflotêyès letes sont pus målåjheyes (et londjinnes) a taper. Gn a dipus d' flotches divins les tecses. Les letes avou des diyacritikes èn pasnut nén todi bén åd triviè di sistinmes informatikes diferins, come les emilreyes u les waibe-pådjes.

Cisse lodjike la kiboute afeye li mwaisse atuze idintitaire, la k' on saye di rprodure dins l' ortografeye l' accint tipike do lingaedje walon.

Les deus atuzes (economike et idintitaire) sont ene disconte di l' ôte, aprume dins li rfondaedje di sacwants calcaedjes do francès :

C' est la k' les rfondeus sayèt wårder l' moustî å mitan do viyaedje. Loukîz cial.

Sacwants disfaflotaedjes bén erîlésCandjî

Disfaflotaedje des longuès voyales û, î et oû divant ene vuzlêye cossouneCandjî

 Loukîz a : Rîle Mahin do disfaflotaedje des longuès voyales û, î et oû divant ene vuzlêye cossoune

Disfaflotaedje des dvintrins èCandjî

E rfondou walon, tos les dvintrins "e" si lijhnut "è" (/ɛ/).

re­man­tchî = /ʀɛmãʧiː/
retchessî = /ʀɛʧɛsiː/

Disfaflotaedjes des é calkés do francèsCandjî

Erfondou walon, li lete é ni si scrît ki s' ele riprezinte on foninme du wal­on :

ceréjhe (cåzu betchfessî é),
tuzé (cawete é di pårticipe et d' addjectif)
singlé (cawete -é valant -î)

Les calcaedjes do francès sont tipicmint prononcîs /ɛ/

prezinter /pʀɛzẽte/
republikeɛpyblik/

Disfaflotaedje des corons -êre et -êveCandjî

Hårdêyes difoûtrinnesCandjî

SourdantsCandjî

  1. Lucyin Mahin, Nos fåt-i disfafloter ? Rîlêye "Waldim" (po-z aidî li walon did dimwin disclôre) l° 14 & 15)