Årzeye

(Redjiblé di Diele (tere))

Wiktprintable without text.svg

Po des linwincieusès racsegnes sol mot "årzeye", alez s' vey sol Wiccionaire

L' årzeye (ou foite tere ou diele), c' est d' l' edjåjhe ki s' a rdismantchî a cåze do rixhelmint.

årzeye crevådêye al setchresse

Sôres d' årzeyeModifier

 
Cawolin d' Transene
  • djaene årzeye ou djaene tere :
  • diele ou grijhe årzeye ou blanke årzeye ou cråsse årzeye
    • brikes refractaires
    • po fé des pots (did la, li lomaedje "tere ås pots")
    • po rfé les pots di stouve petés.
    • Les marixhås, cwand i fjhént leu usteyes å feu, divant d' fé leu trimpe, po n' nén ki l' fier broûle, i tapént ene pougneye di foite tere dins l' feu.
    • po maxhî al poûssire di tcherbon ou d' troufe et fé des hotchet
    • po-z ansiner les surès teres.
  • cawolin
    • po fé des pavés (come les cis k' on meteut ås tchminêyes), et des ôtes sacwès e ceramike.

Sinsieuzmint, gn a ene cwatrinne grandès familes dins l' årzeye, mins çou k' on trouve dins l' nateure est sovint on maxhaedje di categoreyes.

Dis la, des nos a pårt sorlon les plaeces, come li "tere di Rondå" a Graide.

LouwålijhaedjeModifier

E l' Årdene, on trouve puvite di l' årzeye dins les fonceas.

EspwetaedjeModifier

Pol saetchî, on fwait ene fosse al diele, come end a Andwè ou a Nanene.

Dins les Belès Letes e walonModifier

«Årzeye» (Aurzîye), c' est l' tite d' ene ramexhnêye d' arimés da Jean Guillaume.

L' ovraedje dins ene fosse al diele est l' tcherpinte do roman e walon da Hinri Matterne «Al fosse al diele».

Dins les nos d' plaeces e walonModifier

 
No d' plaece a Råcoû

Li mot "diele" si rtrouve dins sacwants nos d' plaece, come li pî-sinte del diele a Råcoû.

I gn a so les cmons Wikipedia des imådjes ou fitchîs son a vey avou l' årzeye .