Nûton

pitit persounaedje des floricontes del Walonreye, aprume di l' Årdene, ki vikéve dins des trôs d' rotche

sotea (sotê) / måssotea (mâssotê) / dûhon

Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot « Nûton », loukîz cial.

Po des linwincieusès racsegnes sol mot "nûton", alez s' vey sol Wiccionaire

doirmant avou si rnåd

On nûton (on dit eto on sotea, pus coinreçmint on dûhon, on måssotea), c' est on ptit tolu, ene sôre di lûton ki vikéve dins des trôs d' rotche del Walonreye, et rinde des siervices ås djins. C' est ene des pus cnoxhowes fåve do vî vî tins e l' Walonreye.

Mwaissès dnêyes

candjî

Les nûtons rishonnèt ås ôtes pitits pitit nins des fåves do vî vî tins des payis vijhéns.

Portant, les soteas, les måssoteas et les dûhons ni sont nén si beas. C' est puvite des crawieus nabochons come riprezintés dins onk des persounaedjes do cwarmea d' Måmdiy.

Li cmere si lome nûtonete, mins c' est bråmint pus råle. Gn a dipus d' dijh nûtons po ene nûtonete. C' est ciste idêye la k' a stî rprinjhe po-z askepyî li chtroumfete.

Bråmint des trôs d' rotches di Walonreye si lomnut «Trô des nûtons».

Li grandeur d' on nûton n' est nén bén cnoxhowe. Ça ireut di 15 bons cintimetes (sins conter leu bounete) a 50 cm.

Siervices rindous azès djins

candjî

Les nûtons rindèt les siervices ki shuvèt ås djins

Po k' i rindexhe ces siervices la, i lzî fåt mete li sacwè a rfé divant leu trô, a l' anuti. Å matén, vos les vnoz rcweri, beazet noûs.

Tcherpintêyès fåves classikes avou les nûtons

candjî

Fåve do bagaedje-evoye

candjî
 Loukîz a : «Fåve do dierin nûton»

Raconte pocwè k' gn a pupont d' nûtons. Les dierins ont stî tchessîs pal metchansté des djins.

 Loukîz a : Ene ou deus ptitès sacwès (Lorint Hendschel)

Fåve do nûton hanteu

candjî
 Loukîz a : «Fåve do nûton hanteu»

On nûton vout hanter avou ene djonne feye do viyaedje. I lyi a poite tos les djoû ene påte di frumint, tantea ki l' famile divént ritche. Mins l' crapåde vout aler å bal s' amuzer come les ôtes. Li nûton est djalot, et il evoye li måleur sol famile di s' binamêye, tot djhant «påte a påte, dji t' les a amoenné, djåbe a djåbe dji t' les rsaetchrè».

Fåve do candjlin

candjî

Stindaedje

candjî

Les nûtons ont eto stî ricnoxhous dins les ptits omes do floriconte «Blanke-Nive et les set nûtons».

Prezince do mot e l' Walonreye

candjî

Dins les belès-letes e walon

candjî

Dins les såvadjes nos di dmorants

candjî

Les Nûtons, c' est l' såvadje no des dmorants di Warmich (la-minme, les Lûtåns, les Nûtåns).

Hårdêye difoûtrinne

candjî
 
Commons
I gn a so les cmons Wikipedia des imådjes ou fitchîs son a vey avou les nûtons .