Håye

plantaedje di bouxhons åtoû d' on tchamp
Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot « Håye », loukîz cial.

Po des linwincieusès racsegnes sol mot "håye", alez s' vey sol Wiccionaire

Ene håye ou ene håbe, c' est on plantaedje di bouxhons po retourer on tchamp k' on-z î meteut des biesses (rodjès biesses ou tchvås).

håye di dominne
di blankès spenes, al nive

Pacô, c' esteut djusse po catchî çou k' gn a padrî (metans, ene måjhon).

Sôres di håye

candjî

El Walonreye

candjî

El Walonreye, les håye sont voltî fwaite d' årdispenes. Mins gn a eto des håyes di faws po retourer les cortis. Les aites estént pacô reclôs divins des håyes di påkîs.

Ene sôre di grande håye, troes mete hôte, lomêye åvrûle, si rescontere e l' Hôte Årdene.

Foû del Walonreye

candjî
 
di fikîs amazirs (Marok)

E l' Afrike bijhrece, les håyes sont fwaite avou des acaciås, ou pus voltî avou des fikîs amazirs ou des ôtes sôres di cactusses ås spenes.


Etertinaedje des håyes

candjî

Motlî

candjî
 
ritaeyaedje al cizete di håye
  • usteyes al mwin :
 Loukîz a : ALW 9, notule 129.
  • ritaeyî :
 Loukîz a : ALW 9, notule 130.
  • trô dins ene håye :
 Loukîz a : ALW 9, notule 131.
  • ristoper ene håbe :
 Loukîz a : ALW 9, notule 132.

Usteyes

candjî

Divinltins, on rtaeyive les håyes purade avou on cizea d' håye ou cizete d' håye. Asteure, gn a des hårboes electrikes.

Ritaeyaedje

candjî
 
ritaeyaedje so troes ans

Les håyes metowe tot do long des voyes doevnut esse ritaeyeyes on côp l' an.

Po leyî ene plaece ås oujheas po poirter a ni, on pout rtaeyî les håyes pa bokets, ene anêye so troes, metans. On pout eto leyî monter èn åbe (tchinne, tchårnale) ou deus å mitan d' ene håye.

Les håyes des belès prôpietêyes sont rtaeyeye tos les moes, et todi bén cwårêyes.

Ristopaedje

candjî

Cwand les håyes siervèt a retourer ene pasteure avou des biesses, il est reki d' aler ristoper les bocås (trôs el håye) divant d' î låtchî les vatches.

Istwere

candjî

Dins les rmimbrumints, come gn a yeu el Walonreye dins les anêyes 1970 a 2000, on-z a råyî toplin des håyes.