Po des linwincieusès racsegnes sol mot "cier", alez s' vey sol Wiccionaire

Li cier, c' est on såvadje roemiant des bwès et des tchamps. Ca l' indje s' a diswalpé dins les plinnes purade ki dins les bwès.

Boerlant cier

Sincieus no d' l' indje : Cervus elaphus

Famile : Ciervidîs, la k' gn a des ôtès sôres di cier.

Motlî

candjî

Li måye a des coines (les tchesseus dijhnut des "bwès") ki sont plinnes ådvins, et ki toumèt tos ls ans.

Li frumele si lome ene bixhe.

Les djonnes si lomnut des "veas". Po les tchesseus et les gåres di tchesse, c' est des fans.

Spårdaedje

candjî
 
e vete foncé, la k' i gn a co ouy, e vete clair, la k' end a ddja yeu

Il est spårdou dins tote l' Urope, ey les contrêyes vijhenes d' Azeye et d' Afrike.

E 1971, n aveut 4413 ciers et bixhes el Walonreye.[1] Mins end a motoit bråmint dpus asteure, a cåze d' on meyeu manaedjmint des tchesses ås gros djibî.

Mopliyaedje

candjî

Boerlaedje

candjî

Li såjhon do mopliyaedje kimince e moes d' setimbe el Walonreye. Les bixhes s’ ont ratroplé sins les djonnes di l' anêye di dvant. Les ciers s' aroynut on teritwere la k' i gn årè k' zels a poleur potchî les bixhes.

Po bén mostrer ki les ôtes djonnes ciers ni si dvèt nén aprepyî, i boerlêye (u i bråme) tot rôbalant si triyaedje foû, a longueur di djournêye – et del nute avou. Ça deure a pô près do 10 di setimbe å 10 d’ octôbe, todi el Walonreye.

S’ i s’ aprepièt cwand minme, po sayî di s' rinde mwaisse do vî cier, ci-ci les souke avou ses coines, et les rbôrer evoye.

Tantea k’ i n’ a minme pus l’ tins d’ aler waidyî. Sol såjhon do bråme, on gros cier va freyî di bén 50 kilos.

Mopliyaedje des tchivroûs et des cier[2]
Indje Djulete Awousse Setimbe Octôbe nôvimbe Decimbe Djanvî Fevrî Måss Avri May
Tchivroû Tchôde Tchôde Djôminance Djôminance Djôminance Djôminance Poirtêye Poirtêye Poirtêye Poirtêye Gadlaedje
Cier - - Bråme (boerlaedje) Bråme Poirtêye Poirtêye Poirtêye Poirtêye Poirtêye Poirtêye Velaedje

Velaedje

candjî

Après 8 gros moes d' plinnisté (240 a 262 djoûs), li bixhe va fé s' vea, onk, mins padecô deus. C' est adon l' moes d' may el Walonreye.

Crexhince

candjî

Li bixhete di deujhinme anêye - elle a-st adon èn an et dmey - pout ddja esse rimpleye.

Spårdaedje

candjî

E 1971, n aveut 4413 ciers et bixhes el Walonreye.[3] Mins end a motoit bråmint dpus asteure, a cåze do bon manaedjmint des tchesses.

Maladeyes des ciers

candjî

Alére

candjî

Lucyin Mahin, Aler schoûter boerler les ciers, Li Rantoele, ahan 2010.

Hårdêye difoûtrinne

candjî

Tecse so les ciers (saetchî foû d' Ene båke so les bwès d' l' Årdene)

Sourdants & pî-notes

candjî
 
Commons
I gn a so les cmons Wikipedia des imådjes ou fitchîs son a vey avou les ciers et les bixhes .
  1. Dieter Burckhardt & Paul Barruel Mammifères d' Europe, Ed. Artis, Brusele, 1971.
  2. (fr) François Moutou, Mammifères de la campagne, Gallimard jeunesse, Paris, 1995, ISBN 2-07-058679-0
  3. Dieter Burckhardt & Paul Barruel, come cial ådzeu.