Drovi l' mwaisse menu

Wiktionary-logo.svg

Po des linwincieusès racsegnes sol mot "bedot", alez s' vey sol Wiccionaire

On bea crås bedot el Walonreye (dandjreus on croejhmint Sufok)

Les bedots u ovrins u motons, c' est on no po djåzer d' ene aclevåve biesse, on roemiant k' on lome sincieuzmint Ovis aries.

Les motons sont-st aclevés po leu linne, et leu tchå, rålmint po leu laecea.

No d' l' indje e sincieus latén : Ovis aries

MotlîCandjî

Dns l' lingaedje corant, l' indje "Ovis aries" a on diferin no, sorlon si ådje eyet si seke :

  • "berbis" po les frumeles k' ont ddja agnlé.
  • "berå" u "bazin" u "bassî" po les måyes ki plèt siervi.
  • "oviete" u "bedêye" po les frumeles ki vont divni des berbis (di 6 moes disk' å prumî agnlaedje). Les måyes del minme ådje sont lomés les "antneas".
  • "agnea" po les djonnes nén co spanis. S' i gn a deus, on dit d' tchaeke ene "djermale". Cwand i sont pus grands, u s' i gn a d' totes les ådjes, on dit les "bedots".

Les bedots sont-st aclevés dins des bedjreyes. Li ci et l' cene ki les moennèt paxhe sont lomés bierdjî et biedjresse.

MopliyaedjeCandjî

 
Ene berbis, croejhlêye Lacaune x Demman k' a fwait cwate djonnes (å Marok)

Normåldimint, li berbis va a berå (on dit eto : k' ele basnêye, k' ele berote) on côp l' an, å moumint k' les djoûs kiminçnut a discrexhe. Come les vatches, l' esminçaedje ni deure ki deus sgondes.

Li berbis va cink moes. Ele bedlêye onk, deus u disk' a troes cwate agneas, a l' assulon des raeces. I vont teter troes cwate moes. Come ele n' a k' deus tetes, i fåt nouri les troejhinmes agneas al botaye.

Les ovietes polèt ddja aler a berå a 12-15 moes.

RaecesCandjî

Aclevaedje des bedots el WalonreyeCandjî

 
Berbis e l' Itåleye

Il a bråmint discrexhou å cmince do 20inme sieke, cwans li scole a divnou oblidjeye. Ca c' sesteut sovint les efants k' alént moenner les berbis å tchamps u (pus vî) dins les bwès.

Asteure, c' est purade des ptits avlevaedjes, bråmint come pasmint d' tins. E 2007, gn aveut 50.000 berbis, et 5600 acleveus. Ça fwait des tropeas di moens ki 10 berbis pa berdjî.

Aclevaedje des bedots sol Daegne etireCandjî

 
Mape des payis acleveus d' bedots

Li bedot s' acleve dins bråmint des payis, des froeds payis Iyes Ferowé disk' å setch payis (Afrike bijhrece). I vike eto voltî dins les montinnes.

I n' sait sopoirter les payis tropicås, di cåze del crouweur ki dmeure dins l' linne, et amoenner totes sôres di maladeyes. Mins il î vike cwand minme sacwantès raeces sins linne.

Li bedot dins les rlidjonsCandjî

Les Djwifs ont ene dujhance di touwer on bedot a Påke. L' uzance a stî rprinjhe pa les crustins (a Påke eto) et pa les Muzulmans fiesse do bedot.

Li moton come amagnîCandjî

 
platnêye di moton ås pronnes

Li tchå d' moton a dipus d' saweur. Mins kécfeye k' i gn ene miete di cråxhe di trop po les diabetikes.

Li bedot come biesse sayreceCandjî

 
cwarmeus disguijhîs e motons po xhiner l' clonaedje å Cwarmea d' Måmdey.

C' est avou on bedot k' on-z a adiercî l' prumî clonaedje di grossès biesses. Li clonêye bedêye fourit lomêye "Dolly".

Hårdêye divintrinneCandjî