Apårtinance (croejhete)

L' apårtinance, dins l' croejhete d' ene langue, c' est li rlåcion k' i gn a inte ene sacwè u ene sakî k' est da ene ôte sakî (li possesseu).

L' apårtinance si mostere dins l' diterminåcion, ubén pa des pronos u des prezintoes ("adjectifs") d' apårtinance.

L' apårtinance dins l' diterminåcionModifier

Come on l' voet ddja bén dins l' definixha, li manire li pus corante di håyner cisse rilåcion la e walon, c' est l' divancete "da" :

C' est l' tchén da Douwård.
C' est l' waibe då Djåke Bietrand.
C' est l' oto dal Leticia.

Insi, li dvancete "da" mostere bén l' adire, e walon, inte l' apårtinance eyet l' provnance :

C' est les efants di Sint-Houbert k' ont vnou tchanter; ci n' est nén les efants da sint Houbert : sint Houbert n' aveut pont d' efants.[1]

Mins on pout eto rtrover on mostraedje d' apårtinance sins nole divancete :

Li Tchamp Huwåd; li Fond Tirion, li Corti Wôdon, li Pré Douni.
Les fis Batisse; li feye Pirote; les efants Djhan Matî; les cis Colas Djåke Piete; les parints Lorintî; les grands-parints Pirson.
El crås boyea Dôna

Gn a eto on vî sistinme ki rsaetche des lingaedje tîxhons :

Waite on pô Djanene si corti, come i court a royes.
Kî çki c' esteut ? :: C' esteut Colas s' cuzene.[2]

L' apårtinance dins les nos d' plaecesModifier

Dins l' toponimeye do walon, l' apårtinance si mostere d' ene façon diferinne sorlon li viyesse des nos :

Po les nos des trevéns galo-romins et francs, l' apårtinance si mostere sovint pal voye des cawetes :

Pus tård, a cmincî des grands sårtaedjes do 11inme sieke, on basti purade les nos d' plaeces po aplacaedje tîxhon : li sårt, li tchamp da "Tibî" = Tibîtchamp, Tibîssårt, Tibîrou, Tibîpré, Tibîhan, Tibîpont.

A cmincî do 16inme sieke, on mete todi pus sovint li no del djin ki c' est da sinne : li Sårt Djîle, li Tchamp Huwåt, li pré Douni, li Corti Matî.

Pronos d' apårtinanceModifier

Prezintoes d' apårtinanceModifier

Hårdêye difoûtrinneModifier

SourdantsModifier

  1. Egzimpe classike espliké pa Roger Viroux dins ses scoles di walon.
  2. Fråzes ramexhnêyes pa Lucyin Mahin dilé ene djåzeuse di nexhance, sikepieye e 1922.