Molén a l' aiwe

Molén ki saetche si foice d' ene corante aiwe
(Redjiblé di Rowe di molén)

On molén a l' aiwe, c' esteut on molén ki rote avou ene rowe enondêye a l' aiwe.

(a Mohiveye)

C' est des pareys ki vont co el Walonreye. A Ferire, a Holindje, a Ôdegne (aléve co e 2014), a Djentene, et a Djerpene (rimetou e-n alaedje e 2014).

Did dou vént l' aiwe

candjî

L' aiwe k' on s' e siève pout vni d' ene rivire, d' on rixhot ou co d' ene astantche ki rascod des ptits sourdants dins ene basse.

L' euwe do ri est rachonêye dins l' bî.

Cwand l' moumint est di s' endè voleur siervi, on va drovi l' vinta (li ptite sicluze ki stope l' aiwe do tchenå d' amoennaedje).

L' aiwe pout esse amwinnêye ådzeu del rowe pa on batch esprès.

Sôres di rowes

candjî
  • a l' après di l' arivêye d' aiwe :
    • rowes ås pales (arivêye di l' aiwe pa padzo, dins les payis foirt plats, come el Gåme.
    • rowes ås pots ((arivêye di l' aiwe pa padzeu, a pårti d' on bî ki poujhî e-n amont dins ene corante aiwe d' on payis ås tienes, come e l' Årdene.
  • a l' après do materio
    • rowes di bwès
    • rowe di metå

Fonccionmint d' on molén a l' aiwe

candjî

El molén a l' aiwe trouve si foice dins l' passaedje di l' aiwe k' ehinonde si rowe.

Si c' est ene rowe å pales (« do dzo »), el rindmint est di 30 åcint. Si c' est ene rowe « do dzeu » (ki l' aiwe î tchait sol rowe), li rindmint del foice est di septante a nonante åcint.

Tot rixhlant dissu l' rowe, l' aiwe fwait tourner èn aessi, k' enonde des egurnaedjes et mete e-n alaedje li pire tournante.

Hårdêye difoûtrinne

candjî
 
Commons
I gn a so les cmons Wikipedia des imådjes ou fitchîs son a vey avou les moléns a l' aiwe .