On dobe erî-tins ou rirpassé tins[1], c' est on tins d' codjowaedje basti so l' viebe "awè" codjowé a èn erî-tins, shuvou do pårticipe erirece do viebe k' on codjowe.

Ou, ôtmint corwaitî, on rpassé tins avou l' pårticipe erirece di "awè" ("yeu" u "avou")]]) metou inte les deus bokets.

Egzimpe :

dj' a-st avou fini po 3 eures; u dj' a yeu tot fwait po 5 eures.

Les dobes erî-tins ni s' eploynut ki dins sacwants adjinçnaedjes di croejhete.

Sacwants uzaedjes corantsCandjî

avou "après ki"Candjî

Après k' il a yeu tchanté, i s' a respåmé l' gozî avou deus troes djoupeyires.
Après k' elle a yeu fwait ene pikeure a Leyon, l' infirmire ercomande a Djelike di n' nén pårler (Louis Lecomte, Ramadjes).

avou "cwand"Candjî

Mins ki vout dire eto "après ki"

Cwand t' årès yeu tot ratchawté, di mu çou k' ti m' vous.
Cwand l' Bon Diu a yeu metou nos prumîs parints å pas, i n' a nén distrût l' paradis (Jacques Desmet, Noveles di Mélin).
Cwand dj' a yeu stî schapé, dj' a ricmincî a fé do bokion.

avou "si"Candjî

Dins ene fråzlete avou "si" ki cåze d' ene sacwè ki n' s' a nén passé.

Si dj' åreu yeu clôs m' grande gueuye...

Li "si" pout esse rissaetchî, mins li sinse est l' minme :

T' åreus yeu arivé cénk munutes pus vite, tel schapéve !

Nos des dobes erî-tinsCandjî

 

rirpassé futeurrece: dj' årè-st avu tchanté rirpassé prézint (codicioneu): dj' åreu-st avu tchanté rirpassé prézint (suddjonctif): qui dj' åye avu tchanté rirpassé erîrece durant (suddjonctif): => indicatif dobe erî prezintrece: dj' a-st avou tchanté / dj' a yeu tchanté => indicatif dobe erirece durant: dj' aveu-st avou tchanté / dj' aveu yeu tchanté => indicatif dobe erirece nén durant: dj' ava-st avou tchanté / dj' ava yeu tchanté => indicatif dobe erî futurrece: dj' årè-st avou tchanté / dj' årè yeu tchanté => suddjonctif dobe erî prezintrece: ki dj' åye avou tchanté / ki dj' åye yeu tchanté => suddjonctif dobe erirece: ki dj' avaxhe avou tchanté / ki dj' euxhe yeu tchanté

Hårdêyes difoûtrinnesCandjî

SourdantCandjî

  1. Noûmot del Pitite croejhete Hendschel asteure abandné.