Djihan Coxhe

Djihan Coxhe, c' est l' riwalnijhî no[1] da Ion Creangă.

Ion Creanga-Foto03.jpg

C' esteut on linwincieus do roumin k' a skepyî e 1837, e l’ Moldaveye rouminne, dins on viyaedje lomé «Humuleşti».

VicåreyeModifier

 
ene di ses posteures
 
Timbe avou lu

Il a stî scolé å seminaire teyolodjike ortodosse a dater d’ 1855.

E 1859 i s’ a maryî avou l’ feye d’ on doyén, sins vormint vey li båshele trop voltî, et s’ fé diyåcrer. Poy k’ il a yeu bråmint des rujhes avou s’ bea-pere k’ el zingléve, i s’ a plindou al årtchuveke, ki n’ elyi a nén dné råjhon. Co pé, e 1872, l’ årtchuveke a disdiyacré nost ome. Li hate pocwè on l’ a fotou al ouxh, c’ est k’ il aléve å teyåte, il tchessive voltî ås coirnayes avou s’ fizik, i s’ copéve les tchveas, adon ki l’ årtchuveke esteut purade wårdiveus.

Adon, nosse Djihan a wagnî s’ crosse come mwaisse di scole, et s’ dismaryî d’ avou s’ feme.

On sieke après k’ il a morou, il a stî fwait mimbe di l’ academeye di Bucaresse après l’ moirt ; li sinode di l’ Eglijhe ortodosse rouminne aveut do må a co poirter l’ disdiyacraedje di l’ ome so ses spales ; adon i l’ ont rmetou e rang des diyåkes après l’ moirt, zels eto.[2]

LomaedjeModifier

Cwand li scrijheu a skepyî, i gn aveut nén co des nos d’ famile e ç’ payis la. Al sicole on lyi a metou come no d’ famile Ştefǎnescu, d’ après l’ pitit no di s’ pa Ştefan. Mins ça n’ a nén ahåyî å scrijheu, et il a prins come no d’ famile li spot di s’ grand-pere do costé di s’ mame : Creangǎ = « coxhe ». Si spot da lu, c’ esteut Popa Smântânǎ = « Curé Crinme ».[3]

Ouve come linwincieus et scrijheuModifier

Il a stî onk des cias k’ a saetchî les letes eslåves foû do lingaedje roumin, et scrire li roumin avou les letes latenes. Il a eto rexhou l’ prumî live di scole po les efants e roumin.

L’ ome a stî croejhetlî, il a-st aidî les scolêyès djins a passer d’ on sistinme di scrijhaedje a èn ôte.

Mins, foiravant, come diccionairî, i pinséve k’ i faleut å lingaedje roumin d’ mete eshonne tos les mots d’ totes les plaeces la k’ on cåzéve roumin. Les cias k’ on vnou après lu ont yeu ptchî d’ taper evoye tos les mots trop coinreces, et lzè rplaecî avou des mots francès, et s’ disroumanijhî l’ roumin.

Il a scrît bråmint des fåves, mins s’ mwaisse live, c’ est «Amintiri din copilǎrie», « Rimimbrances di djonnesse », k’ a rexhou e 1892. Il a stî ratourné e walon pa Djôr Sfasie e 2014.[4]

AléreModifier

Georges Sfasie "Djihan Coxhe, linwincieus roumin", Li Rantoele 70, esté 2014.

SourdantsModifier

  1. Djôr Sfasie Li vicåreye d' on gamén d' Moldaveye, nén co eplaidî
  2. come cial ådzeu, divanzouve
  3. come ådzeu, divanzouve
  4. come ådzeu, divanzouve
I gn a so les cmons Wikipedia des imådjes ou fitchîs son a vey avou Djihan Coxhe .