Li betchete ki- / c(o)-, c' est ene vicante betchete avou ene sipotchåve voyale, foirt corant e walon, et tipike di ç' lingaedje la

Minme si c' est l' minme sitok etimolodjike, li betchete ki- / c(o)- ni rote nén e walon come les moites betchetes co- eyet con-.

Les troes scrijhaedjes e rfondou walon del betchete ki- / c(o)-

candjî

Sorlon les accints do 20inme sieke, et eto les rîles di scrijhaedje do son K, li betchete ki- / c(o)- si pôrè scrire:

  • A l' atake u après ene cossoune ki s' ôt, preferince lidjwesse: kimere, kimincî, kibate, kibouter, kinoxhe
  • A l' atake u après ene cossoune ki s' ôt, preferince namurwesse: comere, comincî, cobate, cobouter, conoxhe.
  • Après voyale: cmere, cmincî, cbate, cbouter, cnoxhe.

Sacwants mots come comere, cofesse, cobén, ki n' si spotchnut nén après Nameur, polnut eto si scrire nén spotchîs (comere, cofesse, cobén) après voyale.

Li comere
on Djhan-comere
po cobén ki vs a atchté çoula ?
Il a stî a cofesse.

Sôres di mots avou l' betchete betchete ki- / c(o)-

candjî

On trouve li betchete ki- / c(o)-

Li betchete ki- / c(o)- ezès walons coinreces e 20inme sieke.

candjî

Les fômes avou spotchaedje del voyale, (cmere, cmincî, cbate, cbouter, cnoxhe) sont corantes a Lidje et e l' Årdene, pus råles e Payis d' Nameur, et n' egzistèt nén e Coûtchant walon, dizo l' disfondowe cou-.

Istwere del betchete ki- / c(o)-

candjî

Dispu l' deujhinme mitan do 13inme sieke, on voet bén, el sicrîta, kel voyale si pout spotchî, ca elle est replaeceye pa on halcrosse E.

  • vî scrijha di kinoxhe : kenoiestre (Lidje 1260).
  • vî scrijha di kimander : kemandons (kimandans) (1271).
  • vî scrijha di kimeler : kemelat (kimela) (1350).
  • vî scrijha di kibate: kebatoient (kibatént): (1350);

Mins ces scrijhas la riprezintnut et motoit bén eto ene sipotchåve voyale È, u on forcoridjaedje. Come po les ôtes mots avou ene sipotchåve voyale (come li definixhant årtike), cisse-ciale est kécfeye I, kécfeye U:

  • Kmexhe : li voye di Cumehe (1280).
  • kitaeyeu : Anseaul le cutailheur (li ctayeu) (1394).
  • kimeler : quimeleis (kimelés) (1334).

Li cogne namurwesse co- aparexhe a pô près e minme tins. Eto, c' est ossu on mo vî scrijha, et nén on rfrancijhaedje.

  • Kibate / cobate : les cobatte (les cbates) (1290)
  • cotaeyî : cotaihier.[1]

Vicansté et eployaedje ezès noûmots

candjî

Li betchete co- (avou O nén spotchåve)

candjî

E rfondou, on va rtrover pacô li betchete namurwesse co- avou ene nén spotchåve voyale:

Li moite betchete con-, com-

candjî

C' est ene moite betchete di sacwants calcaedjes do francès, nén rwalonijhîs (eto, ele si scrît come e francès: avou on P divant B eyet P): convoye, convwè, convweyî, comprinde, consecant, competer, confonde, contråve, consyî, consieu, conseyî, consey, compati, complinte, complaire. Ele si rtrouve eto dins l' dobe betchete di aconcoister, çou ki mostere ki, po sacwants mots, li betchete k(i)- / c(o)- n' est ddja pus vivante dispus ene tchoke.

Les dobès betchetes fwaites avou l' betchete k(i)- / c(o)-

candjî

Dipus d' racsegnes so les betchete k(i)- / c(o)- & con-, com-

candjî
  • Jules Feller, Notes de philologie wallonne, p. 228.
  • Louis Remacle, La différentiation dialectale en Belgique Romane avant 1600, hagnon 48, p. 109.


Sourdants

candjî

Hårdêyes difoûtrinnes

candjî
  1. Live Louwis Rmåke so les mots walons di dvant 1600 p. (a-z aveuri)