Atouwance

(Redjiblé di Atouwaedje)
Disambig.svg Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot « Atouwance », loukîz cial.

L' atouwance, c' est cwand on arinne ene sakî e lyi djhant ti, dabôrd k' e walon, on s' atôtche tot s' dijhant "vos".

L' atouwance radoûceye, c' est cwand on lyi cåze tot lyi djhant twè.

Les pronos et prezintreces d' atouwanceModifier

Pronos sudjets (F. tu)Modifier

  • Atouwance djeneråle
    • ti / t' (prono sudjet metou padvant l' viebe)
    • tel 1 (prono sudjet etroclé ti + li)
    • tu (prono sudjet metou padrî on codjowa ki finixh pa ene cossoune)
    • cawete -ss (cawete ki våt on prono sudjet, et k' on troveso on codjowa ki finixh pa ene voyale)
  • Atouwance radoûceye

Pronos coplemints (F. te, toi)Modifier

Pronos tonikes (F. toi)Modifier

Prono d' apårtinanceModifier

Prezintrece d' apårtinanceModifier

Les liveas d' atouwanceModifier

sôre di ptit mot atouwant djenerå atouwant radoûci vovweyant
Prono sudjet ti to vos
Prono tonike (singulî) ti, t(i)-minme (Tchålerwè) twè, t(i)-minme (Roman Payis), tizôtes vos
Prono tonike (pluriyal) tizôtes vozôtes
Prono d' apårtinance li tinne li twinne li vosse

Djeyografeye di l' atouwance.Modifier

Les gropes di djins k' eployént ces noveas pronos la polént l' fé rivni a on livea pus bas, dins sacwants payis. Metans t(i)-minme est rsintou come doûcineus e Roman Payis, mins foirt måhonteus e Payis d' Tchålerwès.

Les noveas pronos n' ont måy sitî eployî e l' Årdene nonnrece (Payis d' Bietris et di Smwès), et e l' Årdene levantrece (Payis d' Måmdiy), des coines todi pus wårdiveuses k' els ôtes po les candjmint do pårler walon. Eto, on n' a drola ki deus liveas d' atôtchance: li djhaedje di vos, et l' atouwance. Gn a eto tanawete on viyaedje insi å mitan des ôtes e Roman Payis (Ocgniye), e Payis d' Lidje (Tîleu), di Vervî (Limbôr), di Djivet (Arniye). On ricnoxhe les djins d' ces payis la åjheymint; on lzî dit, po s' fote: "A t' es d' Måmdiy, ti ! A t' es d' Bietris, ti ! "

Sociolodjeye di l' atouwance.Modifier

  • Å pus sovint, les djins si djhèt "vos" cwand i cåzèt walon. Ci serè todi l' cas avou des djins k' on n' kinoxhe nén, des djins pus viyes ki vos, des mwaisses.
  • On n' atouwe ene djin ki cwand on-z est foirt mwais, po refoircî ses paroles. Eto cwand on est måvlé so les biesses.
  • L' atouwance radoûceye est possibe inte vîs soçons, inte ome et feme, inte parints et efants. Nén rovyî ki les djins k' ont co aprins l' walon naturelmint e l' Årdene nonnrece n' eploynut nén l' atouwance adouceye. Nén esse maké s' i vs deynut "ti".
  • Les rcåzeus atouwnut bråmint, a môde des candjmints atouwance / vovweyaedje k' i gn a yeu enawaire e francès. Ci sereut pus comifåt d' els ecoraedjî a dire vos.

Dipus d' racsegnes so l' atouwance.Modifier