Îpe

usteye po greter l' tere
(Redjiblé di Îrpé)
Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot "Îpe", loukîz cial
Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot "yesse", loukîz cial

Wiktionary-logo.svg

Po des linwincieusès racsegnes sol mot "îpe", alez s' vey sol Wiccionaire

îpe di bwès ås 19 dints (dedja ene grosse)

Ene îpe (on dit eto: des îpes, ene yesse), c' est èn ekipaedje di cinse, po travayî l' tere.

Les pus viyès îpes estént fwaites d' on triyingue di bwès avou des dints d' fier.

Ådvins

MotlîCandjî

L' ovraedje di l' îpe si dit "passer les îpes", rahener (u ahener), u irper.

IstwereCandjî

Les prumirès îpes estént saetcheyes pa des boûs u des tchvås. Cwand on n' aveut pont d' biesse di haetchaedje, c' esteut cobén des djins, pår des comeres ki saetchént l' yesse.

Po les pus avanceyès usteyes k' ont fwait l' minme ovraedje, on n' les a pus lomé "îpe"[1]. Metans, li prumire, dedja inte les deus gueres, ça a stî l' seracuze, k' a co yeu on mot walon. Après l' guere di 40, on a cmincî pa rabocter des ancyinnès îpes di fier.

Pu ateler deus sôres d' éndjins d' rahenaedje.

Såme do rahenaedjeCandjî

L' îpe sieve a passer so on tcherwaedje et dismantchî l' tere, tot rcatchant li smince s' il astchait. Sovint, on-z î passéve dipus d' on côp, sol longueur et l' lårdjeur do tchamp.

On pleut eto passer les îpes po rusteler les crouwås (divant l' uzaedje des towe-yebe, aprume les pånes. Adon, cwand l' îpe esteut bôrêye, on l' sorlevéve les îpes po ramasser l' påne.[2]

Po les viyès îpes di bwès, cwand on-z aveut fwait l' måss, on pindeut les îpes après on meur del måjhone. L' alaedje a dmoré, come decoråcion, so des nouvès måjhons k' i gn a.

Sôres d' îpesCandjî

Sourdants et pî-notesCandjî

  1. adon k' dins des ôtes lingaedje, li minme no a dmoré. Metans "harrow" e l' inglès.
  2. On côp d' ouy so l' agricoûteure å 20inme sieke, e l' Årdene p. 19.