Gregne : Diferince etur modêyes

289 octets ajoutés ,  il y a 16 ans
aucun résumé de modification
m (imådje, coridjî loyén Wépion)
[[categoreye:bastimints]]
[[Imådje:louketegregne_poite.jpg|thumb|li poite di gregne avou l' bawete]]
 
Ene '''gregne''', ou '''heure''', c' est l' boket do bastimint d' ene [[cinse]], la k' on roistêyerintere li [[four]], les [[awousse des dinrêyes|djåbes, et li strin]], po k' i soeyénxhe a houte.
 
E l' Årdene, dins les cinses metowes e tiene, on fjheut cobén ene gregne ådzeu do ståve, k' on-z î moussive pa padrî : c' esteut ene '''batire-hôte'''.
 
Sacwantès gregnes, k' on î rintere did padrî di plin pî sont lomêyes [[batire-hôte|batires-hôtes]].
== Plaeces d' ene gregne ==
[[Imådje:beroodiigregne_divins.jpg|thumb|berôdîAdjinçnaedje (lid' dierinene sômîgregne et mårké pa des blankès fletches(ådvins)]]
 
* Li poite, avou ene [[Motî:bawete|bawete]], et sovint èn [[Motî:ouxh|ouxhlet]]. Li poite et ces ahesses la, on dit cobén: li [[Motî:poite|poitreye]] di gregne.
* Li [[Motî:berôdî|berôdî]]: c' est on plantchî metou padrî l' poite di gregne fwait avou des pîces di bwès metowes ene dilé l' ôte, a môde d' astaedje, dellådje come li lårdjeurmitan del gregne, et deus a cwate metes long. Li berôdî fwait come on pitit cina d' rawete metou dirî l' poite del gregne. UbénI irashîd sieveso diles tapesovronde, pou berôderso lesdes djåbesbwès dodel tchår viè l' cina. I rashîd sol sovrondetcherpinte.
* Li [[Motî:hourdi|hourdi]] u l' hourd u l' dirî d' gregne : c' est on plantchî metou å fond del gregne, ådzeu del plaece ki les tchvås î moussént, avou l' tchertêye padrî. Sovint li plantchî esteut fwait d' belès plantches, po n' nén k' i n' tchaiye del poûssire so les tchvås, k' årént polou tosser.
* Li [[Motî:schamea|schamea]] (pitit lodjmint fwait dins on tas d' four u di strin).
* Li [[Motî:sovronde|sovronde]] u somî.
* Li [[Motî:mafe|mafe]]: on-zene îalêye rmeteuta lesdroete djåbesu divanta l'hintche bataedjedel grande alêye, puk' aprèson-z liî strintapeut les djåbes. I pleut esse al tere u so on bas plantchî. On î meteut eto l' [[lén]]. Il esteut separé di l' aire di gregne pa on ptit murea, avou ene sovronde ådzeu.
* Li [[Motî:cina|cina]] u [[Motî:traveure|traveure]]: plaece po rmete li four.
* Li bå u sômî (grosse pîce di bwès ki va d' on meur a l' ôte ki sotént l' toet et ki pout rashire on meur do gurnî.
* Li [[Motî:hourdaedje|hourdaedje]] (li tcherpinte di dzeu).
* Li [[Motî:houtche|houtche]].
 
== Ôtès ahesses des gregnes ==
* [[Motî:tchesse-rowe|tchesse-rowe]]: pire metowe a l' intrêye des gregnes, po tchessî evoye li rowe des tcheretes, po n' nén disbrôler li poite di gregne
* Li [[Motî:houtche|houtche]]: la k' on meteut les molowès dinrêyes.
== Li mot gregne dins les [[toponimeye|nos d' plaeces]]. ==
 
== Li mot gregne dins les nos d' plaeces. ==
=== avou "heure" ===
* rowe al heure, moustî al heure: rowe et coulot d' [[Tchôfontinne]].
97 324

modifications